تریاکت پدرم را کشت و «اعلاء»ت مرا!

در دوران رضا شاه برخی مغازه‌ها، آزادانه، تریاک می‌فروختند. صاحب یکی از این مغازه‌ها برای تبلیغ جنس مرغوبی که داشت، با خطی خوش بر کاغذی بزرگ نوشته بود: «تریاک اعلاء موجود است». یکی از اهل فضل و ادب که از دیدن این نوشته به وجد آمده بود! نزدش رفت و گفت: «تریاکت بابای خدا بیامرز ما را کشت و این «اعلاء»ی تو هم دارد مرا می‌کشد.» آنگاه به شکلی ادیبانه توضیح داد که در عربی و فارسی ما اصولاً کلمه «اعلاء» نداریم و درست آن «اعلی» است و در نمازهای روزانه هم بارها می‌گوییم: «سبحان ربی الاعلی و بحمده.»

البته اگر منطق فرهنگستان زبان فارسی را بپذیریم که بر استقلال رسم الخط فارسی تأکید می‌کند، در آن صورت می‌توان به جای اعلی نوشت: «اعلا». اما معلوم نیست که این صیغه اعلاء از کجا آمده است که هنوز بر بعضی از مهرهای نماز می‌بینیم این گونه نقش شده است: تربت اعلاء، مال کربلاء. از داغ این «اعلاء» آرام نگرفته‌ام که امروز شاهد شاهکار ادبی دیگری بودم که تصویر آن را می‌بینید.

ظاهراً «عتبات عالیات» را دیگران می‌روند و منزلت معنوی و اجتماعی کسب می‌کنند، اما رنج «عتبات و عالیات» را ما باید بکشیم. نمی‌دانم در این مجموعه «ستاد بازسازی عتبات و عالیات استان قم»، طراحان، نقاشان، خطاطان و همه کسانی که در تهیه و نصب این بیلبورد بزرگ چند متری نقش داشته‌اند و از قِبَل آن روزی خود و خانواده‌شان را هم تأمین کرده‌اند، کسی نبود که بپرسد: «عتبات و عالیات» یعنی چه؟ آیا اسم دو مکان است؟ یا این که این «و» حکمتی دارد که از آن غافلیم؟

آیا کسی این نوشته‌ها را نمی‌خواند تا متوجه خطای آن‌ها شود، یا می‌خواند و متوجه این گونه خطاهای آشکار نمی‌شود و یا آن که می‌شود اما حوصله خبر دادن و اطلاع دادن و احیاناً پاسخ نامناسب شنیدن را ندارد؟

یک دیدگاه 4 در “تریاکت پدرم را کشت و «اعلاء»ت مرا!

  1. سلام بر استاد
    پیرو فرمایش شما، چند سال پیش یکی از روزنامه های مشهور و کثیرالانتشار به مناسبت عید غدیر تیتری بزرگ زده بود: من کنت مولا فعلی مولا
    های هر دو مولاه را جا گذاشته بود!

    1. بله. همین طور است. در زبان عمومی خطاهای زیادی جاری است و غالبا بخشودنی و شاید هم در مواردی طبیعی است. اما وقتی بحث تبلیغات و نوشتار و نشر در سطح رسمی می رسد باید دقیق بود. بالاخره باید بین آن تریاک «اعلاء» فروش و مراکز رسمی تفاوتی باشد!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current day month ye@r *