دریاچه‌ای که دیگر نیست

دریاچه ای که دیگر نیست – ارومیه – سید حسن اسلامی

تابستان سال ۷۳ هنگام عبور از ارومیه، فرصت کوتاهی یافتم تا به دریاچه آن سری بزنم و در آن نیم ساعتی شنا کنم. هفته گذشته (۲۵/۲/۹۳) نیز فرصتی دست داد تا هنگام پرواز به سوی ارومیه، از آسمان شاهد شوره‌زار بزرگی باشم که زمانی واقعاً دریاچه بود و زیبایی خیره کننده‌ای داشت. شبانه هم سری به دریاچه زدم، اما نه برای شنا، که آبی نداشت، بلکه برای مویه بر دریاچه‌ای که دیگر نیست.
سخت است تصور کنیم چگونه در این مدت کوتاه این دریاچه بزرگ و کم‌نظیر این گونه خشک شده باشد و حتی به دلیل نمک‌زار شدن بالقوه خطرناک باشد. علل و عوامل این مسأله هرچه باشد، یک نکته برایم روشن است. ما هنگام تصمیم‌گیری و اجرای طرح‌های گوناگون، معمولاً فقط نتیجه مورد نظر خودمان را می‌بینیم و چنان دل‌مشغول آن می‌شویم که به پیامدهای درازمدت و مسائل جانبی آن توجهی نمی‌کنیم. احداث سدهای بزرگ بر سر رودخانه‌ها یا نصف کردن دریاچه از طریق کشیدن یک جاده میان آن و زدن پل بدون توجه به مسائل و ابعاد اکولوژیک، از نمونه‌های آشکار این نگرش است. اصولاً یکی از اشکالات مکتب پیامدگرایی در اخلاق همین است که واقعاً نمی‌دانیم اقدامات ما چه پیامدهای بلندمدتی به بار خواهد آورد، ولی ما به خطا تصور می‌کنیم که قادر به فهم و برآورد نتایج هستیم، حال آن که به تعبیر گاندی تنها خداوند «پادشاه اقلیم نتیجه است.»۱ به همین روی، بهتر است هنگام توجه به آینده و برنامه‌ریزی، از توجه به تکالیف خودمان چشم نپوشیم و صرفاً بر پیامدهای مطلوب خودمان تأکید نکنیم و به‌هوش باشیم که این مطلوب ممکن است به بهای گزافی تمام شود.
توضیحی درباره عکس: این عکس را از ارتفاع بالا و از درون هواپیما گرفته ام و کیفیت خوبی ندارد.
***
۱٫ نیایش، مهاتما گاندی، ترجمه شهرام نقش تبریزی، تهران، نشر نی، ۱۳۸۴، ص۹۴
(لینک کوتاه به این نوشته: http://hassaneslami.com/?p=271)

یک دیدگاه 14 در “دریاچه‌ای که دیگر نیست

      1. سلام مجدد بر استاد عزیز
        منظور شما رو متوجه نشدم جناب استاد
        من کاملا در فضای مفهوم موافق سخن گفتم
        نکند سخن نابجایی گفته باشم که خاک نجف بر سر من

        1. درود به شما
          خواستم از تعارف شما تشکر کنم. گفتید نمره ات بیست، گفتم کاش همه درسها را کسی میگذراندم که این گونه دست و دلبازانه نمره میددهد
          سرفراز باشید

          1. نمره بنده بر اساس درک شرائط سخت شما بوده
            اگر چه نتیجه گرایی خیلی مهم بوده که عکس شما بسیار خوب بوده، اما نمره بنده بر اساس حس وظیفه ای بوده که شما در آن شرائط گرفته اید، پس نمره شما واقعا بیست است.
            امیدوارم نمره شما هم در درس اخلاق عرفانی بر اساس درک شرائط ماهم باشد و به همه ما ۲۰ را عنایت فرمایید. آمین!!!

          2. این کار و همه را بی توجه به زحماتشان یکسان داوری کردن و نمره دادن، نه مطابق نتیجه گرایی است نه تکلیف گرایی و نه با روح اخلاق عرفانی سازگار است و از سیئات و موبقات به شمار میرود
            موفق باشید

  1. سلام دکتر
    بابت دریاچه منم خیلی متأسفم و نگران که این خشکسالی ها و تخریب محیط زیست(که بیشتر حاصل کم مهری آدمیان است تا روند طبیعی طبیعت)تازه نشانه های شروع یک فاجعه بزرگتر است.امیدوارم نشود،اما مطمئنم با این روندبی مهری،میشود.
    در باره بحث نمره بیست ،من هم افتخار چنین نمره ای را از شما داشتم.
    سلامت باشید.

  2. سلام مجدد
    مهمتر از کیفیت عکس،این موضوع مهم است که شما دوربین همراه داشتید و بخت همراهتان بوده کنار پنجره نشستید و عکس گرفته اید.اگر میدانستید که از فراز دریاچه رد می شوید،بعید نمیدانم که هنگام گرفتن کارت پرواز درخواست کرده باشید که کنار پنجره باشید،و این نشانه جدیت و دغدغه های شماست که مهمتر از کیفیت عکس است.با این شرایط،نمره قابل قبولی میگیرید.

  3. سلام بر استاد گرامی
    درباره نتایج پیامدگرایی همین طور است که فرمودید. معمولا انسان های پیامدگرا هاله پیرامونی خود را می بینند و از تمام جهات و ابعاد غافلند. در این جا قاعده معروف علامه طباطبایی خیلی خوب خود را می نمایاند؛ قاعده استخدام که بر فلسفه ضرورت پیامبران و معصومانی از جنس آنها تأکید می کند. این قاعده، تعمیم پذیری عجیبی در مسائل مختلف علوم اجتماعی و اخلاق دارد.

  4. شیخنا الاستاذ سلام علیکم
    یک سوال کاملا فنی!:
    چه چیزی و دقیقا کدامین دغدغه ی اخلاقی و یا احیانا دینی شما را به اقلیم و سرزمین مادری ما کشانده بود؟!
    .
    و همچنین با تشکر از نگاه زیبا و دلسوزانه تان به دریاچه ی ارومیه، کاش همین مسئله ی اخلاق محیط زیست را با محوریت این دریاچه موضوع مقاله و مقالاتی قرار می دادید تا فضای انتزاعی علم کمی واقعی و عینی می شد(چی گفتم من!!!)
    .
    غرض اینکه خیلی دمتون گرم

    1. اقای جعفرزاده سپاسگزارم از لطفتان، و در پاسخ به سوالتان:
      اولا اگر سنتی تشریف دارید، بفرمایید: سیدنا الاستاذ!
      ثانیا به دعوت برخی از همشهریانتان و برای برگزاری یک کارگاه برای طلاب معزز آن خطه
      ثالثا مقاله ای در این باب نوشته ام که چاپ شده است و هر وقت به دستم رسید مشخصاتش را در سایتم خواهم گذاشت.

  5. درود
    وضعیت دریاچه ارومیه بسیار تاسف بار است. اکولوژی که به این سرعت تغییر میکند نتایج بسیار بدی به بار می آورد.کاش می شد کاری کرد!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current day month ye@r *