بایگانی دسته: مقاله

مقاله «ازدواج به مثابه اقدامی اخلاقی؛ پاسخ به سه استدلال» + دانلود متن

ازدواج به مثابه اقدامی اخلاقی؛ پاسخ به سه استدلال – سید حسن اسلامی

در پی نشر گفتگویی منسوب به استاد مصطفی ملکیان درباره اخلاقیت ازدواج، پاره‌ای از دانشجویان خوبم نزدم آمدند و ملاحظات خود را بازگفتند و خواستار بحثی مبسوط شدند. آن زمان یادداشتی در وبسایتم نوشتم به نام «مسئله این نیست، وسوسه این است: در باب اخلاقی بودن ازدواج» و در آن وعده کردم که در آینده مقاله‌ای مفصل در این باره خواهم نوشت. اینک آن مقاله با عنوان «ازدواج به مثابه اقدامی اخلاقی؛ پاسخ به سه استدلال» در فصلنامه اخلاق (شماره ۳۲) منتشر شده است. در این مقاله کوشیده‌ام به استدلال‌های عمده‌ای که بر ضد ازدواج اقامه شده است، پاسخ دهم و از نهاد ازدواج به شکل حداقلی آن دفاع کنم.

خواندن / دریافت مقاله

پ.ن.: آقای دکتر مهدی اخوان اطلاع دادند که دو مقاله انگلیسی از مقالات مورد بحث این نوشته (مقالات مولر ۲۰۰۳ و لانداو ۲۰۰۴) را به فارسی ترجمه کرده و بناست در آینده همراه با مقالات دیگری منتشر شوند.

مقاله « اخلاق زیست محیطی : زمینه ها، دیدگاه ها و چشم انداز آینده»

 

اخلاق زیست محیطی: زمینه ها، دیدگاه ها و چشم اندازهای آینده

به تازگی مقاله «اخلاق زیست‌محیطی: زمینه‌ها، دیدگاه‌ها و چشم‌انداز آینده» که دو سال پیش آن را برای همایش بین المللی اخلاق و ادیان نوشته بودم در چهارمین شماره فصلنامه اخلاق وحیانی منتشر شده است. در این مقاله کوشیده‌ام زمینه‌های شکل‌گیری اخلاق زیست‌ محیطی، پاره‌ای مسائل مهم آن و سوگیری‌های احتمالی آینده‌اش را بازگویم و مسئله نسبت دین و اخلاق زیست‌محیطی را برجسته سازم.

خواندن / دریافت مقاله

مقاله «درس‌هایی از اخلاق علوی برای زیستن در جهان معاصر»

در آستانه عید غدیر سال گذشته به اصفهان دعوت شدم تا به این مناسبت بحثی ارائه کنم. من هم بحث «درس‌هایی از اخلاق علوی برای زیستن در جهان معاصر» را پیش کشیدم. برگزارکنندگان نشست این بحث را شایسته تنقیح، تکمیل و نشر دانستند. من هم کوشیدم با تصرف مناسب در آن و با افزودن منابع و مستندات، آن را از حالت سخنرانی به صورت مقاله‌ای عمومی درآورم. حاصل کار این مقاله است، تا چه قبول افتد.

خواندن / دریافت مقاله

مقاله «ده نکته درباره “سرقات ادبی”»

ده نکته درباره سرقات ادبی – دکتر سید حسن اسلامی

در سال ۹۲ کتابی منتشر شد به نام سرقات ادبی. سردبیر کتاب ماه کلیات، جناب دکتر مطلبی، از من خواست نقدگونه‌ای بر این کتاب بنویسم تا در شماره ویژه سرقت علمی منتشر شود. من هم مقاله کوتاهی نوشتم به نام ده نکته درباره سرقات ادبی و طی آن‌ها ایده‌های اصلی خودم را گنجاندم. این مقاله در کتاب ماه کلیات، شماره ۱۹۷ اردیبهشت سال جاری منتشر شده است.

(لینک کوتاه به این مطلب: http://hassaneslami.com/?p=398)

مقاله «و ما ادریک ما السارق؟ سرشت و سویه‌های غیر اخلاقی انتحال»

و ما ادریک ما السارق؟ سرشت و سویه های غیراخلاقی انتحال – دکتر سید حسن اسلامی

انتحال و سرقت علمی موریانه‌وار بنیادهای علم و تحقیق را در کشور ما سست کرده است و این بیماری به صورت فراگیری درآمده است و در سطوح مختلف آثارش مشاهده می‌شود. بدتر از این بیماری آن است که هنوز برای عده‌ای این عمل، قبحی ندارد و کوشش می‌شود تا به‌نحوی شناعت آن تلطیف گردد و حتی ادعا می‌شود که این عمل در سنت ما به رسمیت شناخته شده بوده است. و قبح انتحال، پدیده‌ای غربی است. در مقاله پیش رو، که در کتاب ماه کلیات، (شماره ۱۹۷، اردیبهشت ۹۳ منتشر شده است، باز به این مسئله پرداخته‌ام و کوشیده‌ام تازه‌ترین تأملات و تألمات خود را در این باب بنگارم.

خواندن / دریافت مقاله

مقاله در سایت مجله

(لینک کوتاه به این مطلب: http://hassaneslami.com/?p=301)

مقاله «پیامدهای نظریه تکامل و پاسخ‌های ایرانی» + دریافت متن

پیامدهای نظریه تکامل و پاسخ های ایرانی – سید حسن اسلامی

نظریه تکامل موجودات زنده یکی از شدیدترین نمونه‌های بحث‌انگیز تعارض علم و دین، به شمار می‌رود، به حدی که پس از۱۵۰ سال از نشر کتاب بنیاد انواع داروین، هنوز شاهد برداشت‌های الاهیاتی و فلسفی از این نظریه علمی هستیم. در این مقاله کوشیده‌ام جایگاه این نظریه را در جهان علم امروز و مسائل الهیاتی که برانگیخته است بازگویم و پاسخ‌هایی را که دانشوران مسلمان ایرانی به آن‌ها داده‌‌اند بررسی کنم. این مقاله بلند در مجموعه مقالات یادنامه آیت الله علی مشکینی (قم، دار الحدیث، ۱۳۹۲، ج۱، ص۱۴۹-۲۱۸) منتشر شده است.

+ با سپاس از حسن توجه دوستان به این مقاله، از انجا که نسخه چاپی این مقاله به شکل نادرستی دستکاری شده و گاه ابهام آفرین شده است، فایل اصلی خودم را دراین جا برای استفاده دوستان بازپخش میکنم

خواندن / دریافت مقاله (نسخه کامل)

خواندن / دریافت مقاله (نسخه چاپی)

(لینک کوتاه به این مطلب: http://hassaneslami.com/?p=276)

مقاله «تغییر نام موقوفات از منظر اخلاق»

ده سال پیش در سفری به مشهد وارد مسجدی قدیمی متعلق به دوره قاجار شدم. بسیار زیبا و تأثیرگذار بود. خواستم اسمش را به خاطر بسپارم که دیدم یک اسم جدید انقلابی دارد. اصلاً این اسم آن اهمیت و پیشینه تاریخی را منتقل نمی‌کرد. حس کردم که با این نام‌گذاری، عملاً همه گذشته فرهنگی و تاریخی این مسجد لگدمال شده است. به فکر فرو رفتم که این تغییر نام‌ها چه توجیهی دارد، به خصوص تغییر نام موقوفات که طبق سنت دینی ما از حوزه اقتدار و صلاحیت دیگران بیرون است و از حقوق مسلم واقف آن است که هر نامی که بر موقوفه خود گذاشته، تا ابد باقی بماند. این مسئله همواره ذهنم را مشغول می‌داشت تا آن که سرانجام در قالب مقاله «تغییر نام موقوفات از منظر اخلاق» منتشرش کردم و در آن سعی کردم این مسئله را تنها از منظر اخلاقی بکاوم.

سید حسن اسلامی – تغییر نام موقوفات از منظر اخلاق

ناگفته نماند که قسمت انتهای مقاله زیر عکس رفته است و اگر کسی خواست بخواند، باید آن عکس را بردارد تا متن را ببیند!
اما مشخصات کتاب‌شناختی این مقاله: «تغییر نام موقوفات از منظر اخلاق»، وقف: میراث جاویدان، شماره ۸۴، زمستان ۱۳۹۲٫
(لینک کوتاه به این مطلب: http://hassaneslami.com/?p=289)

مقاله «اخلاق نگارش: رهیافتی فضیلت‌گرا»

سال‌ها است که دغدغه اخلاق نگارش و پژوهش رهایم نمی‌کند. به تازگی بخشی از این دغدغه را در قالب مقاله «اخلاق نگارش: رهیافتی فضیلت‌گرا» در آینه پژوهش (شماره ۱۴۳-۱۴۴، آذر-اسفند ۱۳۹۲) منتشر کرده‌ام. تنها نکته گفتنی آن است که در این مقاله به جای نگرش پیامدگرایانه یا تکلیف‌گرایانه، از رهیافت فضیلت‌گرایانه که قدمتی دیرین دارد، و در عین حال به تازگی به مثابه رقیبی نیرومند در برابر نظریه‌های اخلاقی رایج قد علم کرده است، بهره برده‌ و به تحلیل و گزارش اخلاق نگارش پرداخته‌ام.

دو استدلال اخلاقی بر ضد مصرف گوشت صنعتی

دو استدلال اخلاقی بر ضد مصرف گوشت صنعتی
دکتر سید حسن اسلامی اردکانی

امروزه مصرف گوشت صنعتى به شکل وسیعى رواج یافته و مراکز صنعتى پرورش حیوانات جایگزین شیوه های سنتى شده است. این مقاله از این نقطه عزیمت آغاز مى کند که تفاوت های اساسى میان گوشتهای صنعتى و گوشتهای غیرصنعتى وجود دارد که از نظر اخلاقى تعیین کننده است و با توجه به نحوه فراهم آمدن گوشت های صنعتى، خوردن آنها اخلاقاً دفاع پذیر نیست.نگارنده در این مقاله برای اثبات مقصود خود دو استدلال پیش مى کشد: نخست استدلال بر اساس تحمیل رنج گسترده و ناموجه به حیوانات، و دوم تخریب گسترده محیط زیست. هر استدلال خود بر یک مقدمه علمى و یک مقدمه اخلاقى مبتنى است و در صورت پذیرش این مقدمات علمى و اخلاقى، چاره ای جز دست کشیدن از مصرف گوشت صنعتى یا دست کم کاهش مصرف آن وجود ندارد. پس از طرح این استدلال ها، نویسنده به سه اشکال اساسى مى پردازد و مى کوشد به آنها پاسخ دهد.

این مقاله در فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهشهای اخلاقی (شماره ۹-۱۰، پاییز و زمستان ۱۳۹۱) به تازگی منتشر شده است.
البته مشخصات نشر در صفحه اول مقاله اشتباه چاپ شده است (در صفحات بعدی درست است).

+ خواندن/دریافت مقاله

مسئله این نیست، وسوسه این است؛ در باب اخلاقی بودن ازدواج

اخیراً چند تن از دانشجویان خوبم بحث اخلاقی بودن ازدواج را پیش کشیدند و با سؤالاتشان مرا با چالش گرفتند. پس از بحث و گفتگوهایی به آن‌ها قول دادم که در فرصتی مناسب این بحث را به تفصیل خواهم کاوید. اما تا آن فرصت، فعلاً به توضیحی بسنده می‌کنم.  ادامه‌ی خواندن